Pojenie bydla a przyrosty i wydajnosc.

Cieleta

Zapotrzebowanie na wode wzrasta wraz z wiekiem. Cieleta, które w okresie pojenia siara i potem mlekiem sa dodatkowo pojone woda, osiagaja w ciagu dwóch pierwszych tygodni zycia przyrosty masy ciala wyzsze o 25 proc. w porównaniu z cieletami, które nie mialy dostepu do wody. W czasie odchowu w nastepnych szesciu tygodniach przyrosty sa wyzsze o 20proc. Cieleta pojone do syta jedynie preparatem mlekozastepczym albo mlekiem krowim zjadaja o polowe mniej siana i zielonki w porównaniu z  cieletami,które maja takze dostep do wody. Hodowcy czesto tlumacza sie, ze nie daja wody cieletom, bo boja sie biegunek. To stereotyp. Zwierze, które ma staly dostep dowody, nigdy nie napije sie jej za duzo i nie bedzie mialo z tego powodu biegunek.

Krowy.

Niezmiernie istotne jest zapewnienie wody do picia krowom wysokomlecznym. Nie bez znaczenia jest okres fizjologiczny krowy, na przyklad krowy zasuszone wypijaja tylko 30–50 litrów wody na dzien. Na wyprodukowanie 1l mleka krowa potrzebuje 4–5 l wody. W wypadku ograniczenia mozliwosci pobierania wody krowy reaguja nie tylko spadkiem wydajnosci mlecznej i wiekszym zuzyciem paszy na jednostkowa produkcje mleka, ale takze zaburzeniami zdrowotnymi, zwlaszcza w rozrodzie.

Bydlo majace swobodny dostep dowody pobiera wiecej paszy, co oczywiscie przeklada sie na lepsze wskazniki produkcyjne. Przyjmuje sie, ze krowa na 1 kg suchej masy zawartej w spozytej paszy potrzebuje ok. 5 litrów wody pitnej. Wysokoprodukcyjne krowy zjadaja okolo 23 – 24 kg SM; rekordzistki, krowy o duzym kalibrze (najczesciej pochodzace z Francji) potrafia zjadac dziennie 28 kg SM i wiecej. Taka krowa powinna wypic w ciagu dnia nawet 140 litrów wody.

Jaka woda dla bydla?

Ilosc wypijanej przez bydlo wody zalezy równiez od jej temperatury. Zaobserwowano, ze zwierzeta chetniej pija wode ciepla niz zimna. Temperatura wody do picia dla zwierzat doroslych powinna miescic sie w granicach 8–14°C, a dla krów wysokomlecznych – ok. 16°C. Cieletom poczatkowo nalezy zapewnic wode o temperaturze 25–30°C i stopniowo przyzwyczajac do coraz chlodniejszej. Woda o temperaturze równej lub nizszej od 5°C jest juz zbyt zimna i nie powinna byc podawana zwierzetom, zwlaszcza krowom zacielonym, gdyz za duzo zuzywaja energii na podniesienie temperatury wody do temperatury swego ciala. Trudno„zorganizowac” wode cieplejsza niz 5°C w zimie, zwlaszcza w oborach wolnostanowiskowych. Dlatego coraz popularniejsze sa montowane przy zbiornikach na mleko odbiorniki ciepla. Nie dosc, ze mleko schladza sie szybciej do temperatury 4°C, to uzyskuje sie wode podgrzana do pietnastu stopni.

Wybór poidla.

Spelnienie wymogu stalego dostepu do wody do picia moze gwarantowac jedynie zainstalowanie odpowiedniej ilosc i poidel samoczynnych. Powszechnie dostepne sa poidelka: miskowe, korytowe(jedno- i dwukomorowe), niezamarzajace (izolowane z zaworami plywakowymi,podgrzewane) i zbiornikowe.

Jezeli bydlo jest utrzymywane na uwiezi, zastosowanie maja wylacznie poidla miskowe. W prawidlowo wyposazonej oborze uwieziowej wode nalezy doprowadzac bezposrednio do stanowisk krów –poidlo miskowe na 1–2 krowy. Poidla miskowe powinny byc szerokie i plaskie, ale jednoczesnie na tyle glebokie, aby krowa podczas picia mogla zanurzyc caly pysk 3 – 4 cm ponizej lustra wody.

 Jezeli bydlo przebywa w kojcach grupowych, to zaleca sie zapewnienie co najmniej 1 poidla miskowego na 10–20zwierzat. Korzystne jest takze montowanie poidel miskowych w przegrodach pomiedzy kojcami, dzieki czemu sa one dostepne dla zwierzat z obu sasiadujacych kojców.

W oborach wolnostanowiskowych zaleca sie stosowanie poidel korytowych, najlepiej niezamarzajacych, które moga byc instalowane takze na pobliskich wybiegach lub okólnikach. Ich liczba zalezy od modelu poidla dostosowanego do wielkosci stada. Dostepne sa poidla korytowe o zróznicowanej pojemnosci komory – od kilkudziesieciu do kilkuset litrów.

Takie poidlo oczywiscie sprawdzi sie w Holandii i na fermie w Polsce, gdzie rury doprowadzajace wode do poidla sa bardzo dobrze izolowane a temperatura pomieszczenia, w którym przebywaja zwierzeta, nie spada w nocy ponizej zera.

Bez wzgledu na rodzaj poidel wazna jest takze ich wydajnosc i wysokosc zamontowania od podlogi. Przyjmuje sie, ze dla wlasciwego zaopatrzenia bydla w wode instalacja powinna zapewnic przeplyw wody w poidlach miskowych dla cielat – minimum 2 l, a dla bydla doroslego –10–12 l na minute.

Podpis do zdjecia: Krowy najbardziej lubia pic z rzeki albo jeziora, gdyz stresuje je obnizajacy sie poziom wody podczas picia – naturalnym odruchem podczas picia jest rozgladanie sie na boki, aby ustrzec sie przed atakiem potencjalnego drapieznika. Im wiekszy przeplyw wody w poidle, tym lepiej.

Miejsce i wysokosc montowania poidla.

 Poidla miskowe nalezy umieszczac nad zlobem lub w przegrodach kojca w poblizu korytarza paszowego. Zapobiega to marnotrawieniu wody i rozlewaniu jej na legowisko.

Poidla komorowe najlepiej jest umieszczac na skrzyzowaniu korytarzy komunikacyjnych albo w strefie zywieniowej w poblizu przegród paszowych. Wazne przy tym, aby wokól poidla zapewnic bezpieczna przestrzen zarówno dla zwierzat korzystajacych z poidla, jak i przechodzacych obok (nalezy uwzglednic hierarchie w stadzie: pierwiastka bedzie sie bala pic z poidla,jesli tuz za jej zadem bedzie sie przechadzac starsza krowa).

Wszystkie poidla nalezy regularnie czyscic, usuwajac wszelkie zanieczyszczenia. Resztki paszy tresciwej z pyska krowy, zwlaszcza w lecie, bardzo szybko sie psuja, zanieczyszczajac wode.

Poidla umieszcza sie na wysokosci dostosowanej do masy ciala zwierzat. W poradniku „Systemy utrzymania bydla”,opracowanym w Instytucie Budownictwa, Mechanizacji i Elektryfikacji Rolnictwa,podano nastepujace maksymalne wysokosci od posadzki górnego brzegu poidla:

poidla miskowe:

poidla komorowe:

Natomiast wysokosc podestu, naktórym montuje sie poidlo, powinna wynosic, zaleznie od masy ciala zwierzat:

Iwona Gontowicz