Pojenie bydła a przyrosty i wydajność.

Cielęta

Zapotrzebowanie na wodę wzrasta wraz z wiekiem. Cielęta, które w okresie pojenia siarą i potem mlekiem są dodatkowo pojone wodą, osiągają w ciągu dwóch pierwszych tygodni życia przyrosty masy ciała wyższe o 25 proc. w porównaniu z cielętami, które nie miały dostępu do wody. W czasie odchowu w następnych sześciu tygodniach przyrosty są wyższe o 20proc. Cielęta pojone do syta jedynie preparatem mlekozastępczym albo mlekiem krowim zjadają o połowę mniej siana i zielonki w porównaniu z  cielętami,które mają także dostęp do wody. Hodowcy często tłumaczą się, że nie dają wody cielętom, bo boją się biegunek. To stereotyp. Zwierzę, które ma stały dostęp dowody, nigdy nie napije się jej za dużo i nie będzie miało z tego powodu biegunek.

Krowy.

Niezmiernie istotne jest zapewnienie wody do picia krowom wysokomlecznym. Nie bez znaczenia jest okres fizjologiczny krowy, na przykład krowy zasuszone wypijają tylko 30–50 litrów wody na dzień. Na wyprodukowanie 1l mleka krowa potrzebuje 4–5 l wody. W wypadku ograniczenia możliwości pobierania wody krowy reagują nie tylko spadkiem wydajności mlecznej i większym zużyciem paszy na jednostkową produkcję mleka, ale także zaburzeniami zdrowotnymi, zwłaszcza w rozrodzie.

Bydło mające swobodny dostęp dowody pobiera więcej paszy, co oczywiście przekłada się na lepsze wskaźniki produkcyjne. Przyjmuje się, że krowa na 1 kg suchej masy zawartej w spożytej paszy potrzebuje ok. 5 litrów wody pitnej. Wysokoprodukcyjne krowy zjadają około 23 – 24 kg SM; rekordzistki, krowy o dużym kalibrze (najczęściej pochodzące z Francji) potrafią zjadać dziennie 28 kg SM i więcej. Taka krowa powinna wypić w ciągu dnia nawet 140 litrów wody.

Jaka woda dla bydła?

Ilość wypijanej przez bydło wody zależy również od jej temperatury. Zaobserwowano, że zwierzęta chętniej piją wodę ciepłą niż zimną. Temperatura wody do picia dla zwierząt dorosłych powinna mieścić się w granicach 8–14°C, a dla krów wysokomlecznych – ok. 16°C. Cielętom początkowo należy zapewnić wodę o temperaturze 25–30°C i stopniowo przyzwyczajać do coraz chłodniejszej. Woda o temperaturze równej lub niższej od 5°C jest już zbyt zimna i nie powinna być podawana zwierzętom, zwłaszcza krowom zacielonym, gdyż za dużo zużywają energii na podniesienie temperatury wody do temperatury swego ciała. Trudno„zorganizować” wodę cieplejszą niż 5°C w zimie, zwłaszcza w oborach wolnostanowiskowych. Dlatego coraz popularniejsze są montowane przy zbiornikach na mleko odbiorniki ciepła. Nie dość, że mleko schładza się szybciej do temperatury 4°C, to uzyskuje się wodę podgrzaną do piętnastu stopni.

Wybór poidła.

Spełnienie wymogu stałego dostępu do wody do picia może gwarantować jedynie zainstalowanie odpowiedniej ilość i poideł samoczynnych. Powszechnie dostępne są poidełka: miskowe, korytowe(jedno- i dwukomorowe), niezamarzające (izolowane z zaworami pływakowymi,podgrzewane) i zbiornikowe.

Jeżeli bydło jest utrzymywane na uwięzi, zastosowanie mają wyłącznie poidła miskowe. W prawidłowo wyposażonej oborze uwięziowej wodę należy doprowadzać bezpośrednio do stanowisk krów –poidło miskowe na 1–2 krowy. Poidła miskowe powinny być szerokie i płaskie, ale jednocześnie na tyle głębokie, aby krowa podczas picia mogła zanurzyć cały pysk 3 – 4 cm poniżej lustra wody.

 Jeżeli bydło przebywa w kojcach grupowych, to zaleca się zapewnienie co najmniej 1 poidła miskowego na 10–20zwierząt. Korzystne jest także montowanie poideł miskowych w przegrodach pomiędzy kojcami, dzięki czemu są one dostępne dla zwierząt z obu sąsiadujących kojców.

W oborach wolnostanowiskowych zaleca się stosowanie poideł korytowych, najlepiej niezamarzających, które mogą być instalowane także na pobliskich wybiegach lub okólnikach. Ich liczba zależy od modelu poidła dostosowanego do wielkości stada. Dostępne są poidła korytowe o zróżnicowanej pojemności komory – od kilkudziesięciu do kilkuset litrów.

Takie poidło oczywiście sprawdzi się w Holandii i na fermie w Polsce, gdzie rury doprowadzające wodę do poidła są bardzo dobrze izolowane a temperatura pomieszczenia, w którym przebywają zwierzęta, nie spada w nocy poniżej zera.

Bez względu na rodzaj poideł ważna jest także ich wydajność i wysokość zamontowania od podłogi. Przyjmuje się, że dla właściwego zaopatrzenia bydła w wodę instalacja powinna zapewnić przepływ wody w poidłach miskowych dla cieląt – minimum 2 l, a dla bydła dorosłego –10–12 l na minutę.

Podpis do zdjęcia: Krowy najbardziej lubią pić z rzeki albo jeziora, gdyż stresuje je obniżający się poziom wody podczas picia – naturalnym odruchem podczas picia jest rozglądanie się na boki, aby ustrzec się przed atakiem potencjalnego drapieżnika. Im większy przepływ wody w poidle, tym lepiej.

Miejsce i wysokość montowania poidła.

 Poidła miskowe należy umieszczać nad żłobem lub w przegrodach kojca w pobliżu korytarza paszowego. Zapobiega to marnotrawieniu wody i rozlewaniu jej na legowisko.

Poidła komorowe najlepiej jest umieszczać na skrzyżowaniu korytarzy komunikacyjnych albo w strefie żywieniowej w pobliżu przegród paszowych. Ważne przy tym, aby wokół poidła zapewnić bezpieczną przestrzeń zarówno dla zwierząt korzystających z poidła, jak i przechodzących obok (należy uwzględnić hierarchię w stadzie: pierwiastka będzie się bała pić z poidła,jeśli tuż za jej zadem będzie się przechadzać starsza krowa).

Wszystkie poidła należy regularnie czyścić, usuwając wszelkie zanieczyszczenia. Resztki paszy treściwej z pyska krowy, zwłaszcza w lecie, bardzo szybko się psują, zanieczyszczając wodę.

Poidła umieszcza się na wysokości dostosowanej do masy ciała zwierząt. W poradniku „Systemy utrzymania bydła”,opracowanym w Instytucie Budownictwa, Mechanizacji i Elektryfikacji Rolnictwa,podano następujące maksymalne wysokości od posadzki górnego brzegu poidła:

poidła miskowe:

poidła komorowe:

Natomiast wysokość podestu, naktórym montuje się poidło, powinna wynosić, zależnie od masy ciała zwierząt:

Iwona Gontowicz