Trudno sobie wyobrazic nowoczesne rolnictwo bez nowoczesnej techniki rolniczej i dobrze wyksztalconych kadr, które potrafia te techniki prawidlowo uzytkowac i obslugiwac. Narastajacy stopien technicznego skomplikowania oraz informatyzacja ciagników i maszyn powoduja, ze do ich obslugi coraz czesciej potrzebna jest wiedza inzyniera - specjalisty z zakresu inzynierii rolniczej. Wczesniejsze okreslenie „mechanizator rolnictwa" jest uzywane coraz rzadziej.

Przyszlosc w wyksztalconych pracownikach

Trudno sobie wyobrazic nowoczesne rolnictwo bez nowoczesnej techniki rolniczej i dobrze wyksztalconych kadr, które potrafia te techniki prawidlowo uzytkowac i obslugiwac. Narastajacy stopien technicznego skomplikowania oraz informatyzacja ciagników i maszyn powoduja, ze do ich obslugi coraz czesciej potrzebna jest wiedza inzyniera - specjalisty z zakresu inzynierii rolniczej. Wczesniejsze okreslenie „mechanizator rolnictwa" jest uzywane coraz rzadziej.

Ksztalcenie w zakresie mechanizacji rolnictwa nasze uczelnie rolnicze rozpoczely w drugie polowie lat 60. ubieglego stulecia. Po studiach wiekszosc absolwentów trafiala do pracy w PGR-ach. Struktura zarzadzania tymi gospodarstwami przewidywala dla nich stanowisko glównego mechanizatora lub glównego mechanika, wzglednie kierownika warsztatu. Jednak wielu mechanizatorów rolnictwa z powodzeniem pracowalo w innych zawodach w otoczeniu rolnictwa, w szkolnictwie, w doradztwie rolnym, w bankach i administracji. Szerokie mozliwosci kariery otwierala przed nimi bardzo zróznicowana wiedza, zarówno techniczna, jak i przyrodnicza, a takze ekonomiczna, oraz w ostatnim juz czasie - ekologiczna i informatyczna.

Nie tylko zmiana nazwy

Poczatkowo nauczanie mechanizacji rolnictwa prowadzano na wydzialach rolniczych Akademii Rolniczych na Oddzialach Mechanizacji Rolnictwa. Z czasem te oddzialy przeksztalcaly sie w wydzialy, wzglednie w instytuty kierunkowe nadal funkcjonujace w ramach wydzialu rolniczego. Wskutek szybkiego wzrostu znaczenia wiedzy naukowej i technicznej w projektowaniu i konstrukcji maszyn rolniczych oraz w rolniczych procesach produkcji okreslenia „mechanizacja rolnictwa" i „technika rolnicza" coraz czesciej zastepuje sie bardziej adekwatna nazwa „inzynieria rolnicza" lub „agroinzynieria". Natomiast w strukturze kierunków nauczania na wyzszych uczelniach znajduje sie Technika Rolnicza i Lesna (TRiL). Ten kierunek nauczania prowadzi obecnie dziesiec uczelni, w tym szesc rolniczych (tabela 1): Akademia Rolnicza w Krakowie, Lublinie, Poznaniu i Szczecinie, SGGW w Warszawie i Uniwersytet Przyrodniczy we Wroclawiu oraz Wydzial Nauk Technicznych Uniwersytetu Warminsko-Mazurskiego, Wydzialy Mechaniczne Politechniki Koszalinskiej i Opolskiej i Uniwersytetu Techniczno-Przyrodniczego w Bydgoszczy. Na potrzeby srodowiska inzynierii rolniczej ksztalcenie studentów prowadzi jeszcze filia Politechniki Warszawskiej w Plocku. Wydzialy agroinzynierii lub inzynierii produkcji istnieja w Akademii Rolniczej w Krakowie i Lublinie oraz na SGGW w Warszawie. W pozostalych uczelniach dzialaja Instytuty lub Katedry Inzynierii Rolniczej.

Analiza specjalnosci (tabela 1) w jakich ksztalci sie na kierunku Technika Rolnicza i Lesna wskazuje, ze oprócz tradycyjnej techniki, poszczególne uczelnie oferuja studentom zdobycie wyksztalcenia, które powinno im ulatwic start zawodowy nie tylko w rolnictwie, ale takze w jego otoczeniu. Takie podejscie do ksztalcenia studentów wydaje sie byc gleboko sluszne, poniewaz w nowoczesnym rolnictwie zdecydowanie wzrasta znaczenie instytucji, przedsiebiorstw i infrastruktury technicznej, obslugujacych gospodarstwa rolne. Dlatego w specjalnosciach TRiL pojawia sie infrastruktura techniczna obszarów wiejskich, inzynieria rolno-spozywcza, inzynieria ksztaltowania srodowiska, czy organizacja uslug technicznych w rolnictwie. Nowa specjalnoscia, która oferuja niemal wszystkie uczelnie jest informatyka w inzynierii rolniczej lub w rolnictwie, wzglednie w gospodarce zywnosciowej. Takie polaczenie informatyki z druga dziedzina wiedzy jest powszechnie praktykowane na wielu europejskich uniwersytetach. Najnowsza specjalnoscia prowadzona w ramach kierunku Technika Rolnicza i Lesna jest ekoenergetyka (lub agroenergetyka). Ksztalcenie specjalistów w tym zakresie uzasadniaja obligatoryjne zapisy, dotyczace produkcji energii ze zródel odnawialnych, w tym z biomasy lub tzw. roslin energetycznych.

Kwalifikacje absolwenta

Standardy nauczania dla wszystkich kierunku studiów, a wiec takze dla kierunku Technika Rolnicza i Lesna sa wyznaczane przez MEN. Standardy obejmuja przedmioty podstawowe i kierunkowe oraz minimalne obciazenia godzinowe. Na tej podstawie poszczególne uczelnie buduja swoje programy nauczania, dostosowane do specjalnosci. Dotychczas studia na kierunku Technika Rolnicza i Lesna byly 5-letnie, a absolwent otrzymywal tytul magistra inzyniera (z opcji ukonczenia studiów po 4 latach z tytulem inzyniera studenci korzystali sporadycznie). Obecnie natomiast studia beda 2-stopiniowe: I stopien trwa 7 semestrów i konczy sie uzyskaniem tytulu inzyniera, II stopien trwa 3 semestry i student otrzymuje tytul magistra.

Standardy nauczania okreslaja takze, jakie kwalifikacje powinien posiadac absolwent kierunku Technika Rolnicza i Lesna. Po I stopniu studiów absolwenci sa przygotowani do wykonywania zadan inzynierskich ukierunkowanych na potrzeby gospodarki zywnosciowej i lesnej. Posiadaja umiejetnosci w zakresie eksploatacji obiektów technicznych, a takze nadzorowania procesów oraz systemów produkcyjnych i eksploatacyjnych wystepujacych w rolnictwie, przemysle rolno-spozywczym i lesnictwie. Sa przygotowani do pracy w przedsiebiorstwach produkcyjnych oraz w jednostkach uslugowych i doradczych rolnictwa, przetwórstwa rolno-spozywczego i lesnictwa, a takze w jednostkach gospodarczych i administracyjnych, w których niezbedna jest wiedza techniczna, rolnicza, informatyczna oraz umiejetnosci organizacyjne. Interdyscyplinarny charakter wyksztalcenia umozliwia absolwentom prace w róznych sektorach gospodarki zywnosciowej

Absolwenci, którzy ukonczyli II stopien TRiL sa przygotowani do poslugiwania sie zaawansowana wiedza z zakresu inzynierii biosystemów i ukladu gleba - maszyna - roslina, umozliwiajaca formulowanie i rozwiazywanie problemów technicznych zwiazanych z gospodarka zywnosciowa, pozazywnosciowa produkcja surowcowa rolnictwa, infrastruktura wsi oraz gospodarka lesna. Interdyscyplinarne wyksztalcenie absolwentów pozwala im podjac prace w: sektorze produkcji rolniczej, sektorze uslug technicznych, przemysle spozywczym, zakladach projektujacych i produkujacych maszyny rolnicze, lesne i przemyslu spozywczego, placówkach doradztwa rolniczego, administracji panstwowej i terenowej oraz szkolnictwie - po ukonczeniu specjalnosci nauczycielskiej.

Co dalej absolwencie?

Odejscie od absolwenta TRiL o sylwetce „mechanizator rolnictwa" jest efektem kilku czynników: wspomnianego szybkiego wzrostu znaczenia wiedzy naukowej oraz technicznej w projektowaniu, konstrukcji i eksploatacji maszyn rolniczych oraz w rolniczych procesach produkcji, a takze rozwojem infrastruktury wsi, rozwojem przetwórstwa spozywczego, szybkim rozwojem technik informatycznych i ekoenergetyki. Uczelnie chcac utrzymac kierunek Technika Rolnicza i Lesna, czyli miec studentów musialy wprowadzac nowe specjalnosci, podazajac za rozwojem rolnictwa i jego otoczenia. Latwiej bylo bowiem znalezc kandydatów do studiowania informatyki w inzynierii rolniczej, niz techniki rolniczej. W wykonanym zestawieniu (tabela 1) specjalnosc w brzmieniu „technika rolnicza" wystepuje sporadycznie. Jest natomiast np. „inzynieria rolnicza i lesna", „infrastruktura techniczna obszarów wiejskich", „zarzadzanie i inzynieria rolnicza", „inzynieria i informatyka w rolnictwie", „inzynieria procesów rolno-spozywczych". Niezaleznie od nazwy specjalnosci studenci zdobywaja wiedze inzynierska niezbedna do eksploatacji nowoczesnej techniki rolniczej i rozwiazywania problemów technicznych w szeroko pojetej gospodarce zywnosciowej. I niezaleznie od trudnosci z pozyskiwaniem kandydatów do studiowania techniki rolniczej, nie mozna rezygnowac z tej specjalnosci. Mozna bowiem przyjac za pewnik, ze trwajaca obecnie wymiana ciagników, maszyn i urzadzen rolniczych, glównie za sprawa funduszy unijnych, w najblizszych latach spowoduje znaczny wzrost zapotrzebowania na inzynierów, którzy ta nowoczesna technika beda umieli zarzadzac, obslugiwac i naprawiac.

Dr hab. inz. Jacek Przybyl, AR Poznan

TRiL(iada) na AR w Poznaniu

Okres studiów to wyjatkowy czas w zyciu mlodego czlowieka. Szczególnie w duzych osrodkach akademickich studenci maja ogromne mozliwosci uksztaltowania swojej przyszlosci. Jednak student nie zyje tylko nauka. Studenci TRiL Akademii Rolniczej w Poznaniu, dzialajacy w Studenckim Kole Naukowym Inzynierii Rolniczej zorganizowali TRiLiade - pod taka nazwa, skojarzona z kierunkiem studiów, kryl sie Dzien Studenta TRiL. Jak przystalo na uczelnie studenci „bawili sie uczac". Przed poludniem odbyl sie cykl wykladów, wygloszonych przez przedstawicieli firm Agromix, John Deere, Kuhn, Tech-Kom, Valtra i Agrocom. Po wykladach byla praktyczna mozliwosc zapoznania sie z nowoczesnymi rozwiazaniami w maszynach rolniczych i ciagnikach oraz z oprzyrzadowaniem i oprogramowaniem stosowanym w rolnictwie precyzyjnym.

TRiLiada kojarzy sie z olimpiada, dlatego glównym punktem dnia byl turniej sprawnosciowy, w którym o zwyciestwo walczyly zespoly z poszczególnych lat studiów i druzyna mlodych pracowników instytutu. Bylo przeciaganie ciagnika, cofanie ciagnikiem z zawieszonym na ciegle dolnym drewnianym pniem i ustawieniem go w wyznaczonym celu, cofanie ciagnikiem z przyczepa, skladanie komputera na czas i in. Uczestnicy turnieju zostali nagrodzeni upominkami przygotowanymi przez sponsorów, wsród, których oprócz wyzej wymienionych, byly jeszcze firmy: Joskin, Krukowiak, Michelin, Amazone i Stihl. Kolejna TRiLiada odbedzie sie w maju przyszlego roku.

Natomiast jeszcze w tym roku - 12 grudnia - studenci z kola naukowego pod patronatem Dziekana Wydzialu Rolniczego organizuja „Targi pracy" wraz z seminarium na temat mozliwosci kariery zawodowej studentów konczacych TRiL. W imieniu organizatorów i jako opiekun kola naukowego zapraszam do udzialu w targach firmy zainteresowane zatrudnieniem absolwentów poznanskiej uczelni. Aktualnie studenci TRiL na AR w Poznaniu koncza trzy specjalnosci: technika rolnicza, ekonomika i organizacja uslug technicznych w rolnictwie oraz informatyka w inzynierii rolniczej. W tym roku akademickim zostala uruchomiona nowa specjalnosc - inzynieria agroenergetyki.

jprzybyl@au.poznan.pl

Tabela 1. Uczelnie ksztalcace w zakresie inzynierii rolniczej