Dlaczego? Bo je najczesciej sie lekcewazy. Krowa nie odciaza zadnej z
nóg w trakcie chodzenia, chodzi do doju (obora wolnostanowiskowa) albo
wstaje na stanowisku do dojenia (uwieziowa), wiec wszystko powinno byc
w porzadku. Czasem sie nawet zacieli i nie zlapie zapalenia wymienia.
Tym gorzej – bo jej nie wypatrzysz w stadzie. Z lekkiej kulawizny, bez
korekcji racic, zmiany zywienia, zbyt sliskich posadzek i za krótkich
stanowisk, robi sie kulawizna czwartego i piatego stopnia. Taka krowe
juz widac, ale wyprowadzic ja z kulawizny jest sztuka i kosztowna
operacja.
Jakie sa przyczyny kulawizn?
Wiekszosc hodowców wymienia od razu zle zywienie, a to tylko jeden z mozliwych powodów kulawienia. Oczywiscie dlugo trwajaca w stadzie kwasica spowoduje ochwat, a wiec i wrzody podeszwy. Ale wrzody spowoduja równiez sliskie, niekarbowane podlogi. Kulawiznom sprzyja równiez dermatitis wystepujace w stadzie (przenosi sie z budynku do budynku na przyklad za pomoca sprzetu uzywanego do wypychanie obornika, paszowozu), brak kapieli nóg lub wykonywanie jej za rzadko, sklonnosci genetyczne krów do chorób racic i narastania rogu, wadliwie wykonana korekcja racic, wilgoc w oborze, nowe betony na posadzkach (reaguja z rogiem racic i niszcza go), zbyt pózne wychwytywanie kulejacych krów do korekcji i korekcja racic wykonywana zbyt rzadko.
Jak wygladaja nasze korytarze przepedowe, którymi gonimy krowy do doju? Zwlaszcza teraz, zima, kiedy obornik zamarza na ostre grudy? Aby wyobrazic sobie, jak cierpi krowa idaca po kamieniach i zamarznietych grudach obornika, trzeba by ta droge przejsc na rekach, czego oczywiscie nie polecam. Wazaca 500 – 600kg krowa „niesie” na kazdej racicy 125 – 150kg. A gdy róg jej racicy jest rozmiekczony przez kwasice, jej cierpienie jest niewyobrazalne.
Co tracimy?
Przede wszystkim pieniadze wynikajace ze zmniejszonej produkcji mleka - krowa kulawa to nawet 36% mleka mniej.
A koszty zwiekszonego brakowania?
Krowa kulawa nie jest w stanie stac przy stole paszowym i jesc. Po doju z trudem wraca z hali udojowej i od razu kladzie sie w legowisku. Wstanie do jedzenia, gdy odpocznie. Wtedy TMR jest przebrany, zostaja tylko niedojady. Krowa chudnie, coraz trudniej jej wstac, trzeba ja zganiac do doju, dostaje niestrawnosci i nawet gdy zdazymy ja wybrakowac zanim padnie, nie przedstawia zbyt wielkiej wartosci rzeznej.
A pogorszenie wskazników rozrodu?
Krowa kulawa nie obskakuje innych krów, sama nie daje sie obskakiwac, bo nie jest w stanie ustac. Kolejna ruja mija niezauwazona, wydluzajac OMW. Czesto zaglodzona, slaba krowa w ogóle nie ma rui, a jesli wystapi, zauwazymy ja, zainseminujemy, to najpewniej wystapi wczesna zamieralnosc zarodków. Wiec i wydluzajacy sie OMC i strata porcji nasienia.
Problemem sa za sliskie, za mokre posadzki, na których krowy sie rozjezdzaja. Dobrym sposobem jest frezowanie powierzchni.
Frezowana posadzka. Krowy nie „rozjezdzaja sie” ale tez nie boja sie obskakiwac w rui.
Wilgoc na legowiskach równiez sprzyja rozmiekczeniu rogu racicy, który staje sie bardzo podatny na uszkodzenia mechaniczne. Rozwiazaniem jest posypywanie stanowisk Actilith Prosanex 25kg , który wiaze wilgoc i amoniak, a do tego dezynfekuje sciólke. Srodek ten mozna sypac i pod wymiona, i pod nogi.
Swietnym rozwiazaniem w oborach wolnostanowiskowych jest zamontowanie na przepedzie do hali udojowej i na poczekalni maty. Latwo ja utrzymac w czystosci, zdezynfekowac, a krowy bardzo chetnie sie nia przemieszczaja.
Mata na przepedzie do hali udojowej.
Jesli powodem kulawizny jest kwasica, w lajniakach znajdziemy charakterystyczne pecherzyki gazu. Pamietajmy, ze biotyna dodana do dawki dla poprawienia stanu nóg zadziala dopiero po dziewieciu miesiacach, a prawidlowo ulozona dawka przyniesie efekty po trzech miesiacach (dajmy szanse wykazac sie zywieniowcowi ukladajacemu dawke, nie zmieniajmy go co miesiac)!
Jak rozpoznac pierwsze oznaki kulawienia krów?
Przede wszystkim krowe nalezy obserwowac w ruchu i stojaca (przyda sie równiez przyjrzenie sie, jak krowa wstaje i jak kladzie sie na stanowisku). Zdrowe krowa ma plaski, równy grzbiet, gdy stoi i gdy jest w ruchu. Pierwszym przejawem, ze krowa ma problem z kulawizna bedzie lukowaty grzbiet w ruchu. Taka krowa stojac, bedzie miala nadal plaski grzbiet.
Kolejnym etapem kulawienia jest lukowaty grzbiet w trakcie ruchu i gdy krowa stoi. Nie odrywa jednak zadnej z konczyn, nie odciaza. Tu juz zaczynaja sie straty mleka w wysokosci okolo 5%. Warto zaczac dzialac, aby nie doprowadzic do wybrakowania krowy i wiekszych strat pieniedzy.
Pozdrawiam. Iwona Daniela Pronczuk.
|
